داروی ایرانی ایــدز کجاست؟



می‌گفتند دارویی بدون عارضه کشف شده است.تاریخ انتشار خبر، نیمه بهمن 1385 بود؛ خبری از تصویر یک موفقیت یا «پانورامایی» از یک کشف بزرگ وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی دولت نهم.

نت شهر : به گزارش پارسینه، می‌خواست تمام ابعاد این موفقیت را ترسیم کند در تالار امام بیمارستان امام‌خمینی(ره). او سخنان خود را با گفتن از بیماری‌ای‌ شروع کرد که به «کابوس قرن» شهرت دارد. بیماری‌ای که «25‌میلیون نفر را به کام مرگ فرستاده و 40‌ میلیون نفر در جهان به آن مبتلا هستند.» کامران باقری‌لنکرانی، وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، از کشف داروی ایرانی ضدایدز خبر می‌دهد؛ به‌نام آیمود.

او آن زمان نه فکر می‌کرد که گفتمان سوم تیر در جبهه‌ای به نام «پایداری» فرود آید و نه حافظه کوتاه‌مدت شهروندان، خبرش را سال‌ها بعد جویا باشند. او از دارویی ایرانی با منشا کاملا گیاهی می‌گفت؛ که بعد از 90 روز مصرف، سیستم ایمنی بدن مبتلایان را تقویت کرده و تا دوسال پس از قطع مصرف، میزان سلول‎‌های دفاعی بدن را بالا نگه می‌دارد. دارویی که به کشف اول معروف بود اما همان زمان گفته می‌شد که این داروی گیاهی در کشورهای دیگر، به‌خصوص در روسیه استفاده می‌شده است؛ اما نه در بیماران مبتلا به ویروس اچ‌آی‌وی.

می‌گفتند دارویی بدون عارضه کشف شده است. کامران باقری‌لنکرانی در حضور همکاران و وزرای سابق بهداشت گفته بود: «این تحقیقات از اواخر دهه 70 شروع شده و دارو حاصل تلاش 6 ساله‌ یک تیم پزشکی از متخصصان علوم پایه و کارشناسان بالینی با همکاری 15 مرکز در داخل کشور و تلاش برخی از موسسات تحقیقاتی خارجی است و برخلاف تمام داروهای قبلی، این دارو عوارض مهمی ‌ندارد.» در آن نشست تالار امام، رسول دیناروند که آن زمان معاونت غذا و داروی وزارت بهداشت را برعهده داشت، توضیح داد: «این دارو با حمایت دفتر همکاری‌های فناوری ریاست‌جمهوری و توسط شرکت «پارس‌روس» که محققان بسیاری در آن مشغول پژوهش هستند، عرضه شده و در 6-5 سال گذشته کارآزمایی‌های بالینی مختلف‌ در چند مرکز دانشگاهی و بیمارستانی روی این دارو صورت گرفته است. همچنین پرونده این دارو مدت سه سال است که در وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی تحت بررسی بوده و دو ماه پیش به تایید کمیسیون قانونی ساخت داروها در وزارت بهداشت رسیده است.» اما همان زمان گفته می‌شد که شرکت «پارس‌روس» یک شرکت تحقیقاتی است که امکانات لازم برای تولید انبوه این دارو را ندارد. در پاسخ به این ابهام، دیناروند گفت:«این شرکت در حال حاضر، از امکانات مراکز دیگر مانند «انستیتو پاستور ایران» استفاده می‌کند و درباره تولید انبوه، در نهایت خود شرکت «پارس‌روس» باید تصمیم‌گیری کند.» به گفته دیناروند، «IMOD داروی ایرانی ضد ایدز، بعد از
6 سال در دسترس است که پس از حل مسائل مربوط به پروتکل درمانی و تامین هزینه‌های آن تا پایان سال عرضه خواهد شد و در اختیار 5هزار بیمار مبتلا به ایدز در کشور قرار خواهد گرفت و صدور و عرضه آن در دیگر کشورها نیز در دست پیگیری است.»

امیدواری آقای وزیر

اما باقری‌لنکرانی امیدوار بود و از کشف بزرگ درمانی می‌گفت که با مشارکت دانشمندان روسی یا دانشمندان سوئدی در دانشگاه تهران شروع شده و رسانه‌های همسو با سیاست‌های دولت آن روزها همراه‌تر بودند: «این دارو با تقویت سیستم ایمنی و افزایش تعداد سلول‌های CD4، یا سلول‌های دفاعی، بدن بیمار را در مقابل عوارض عفونت تقویت کرده و باعث عمر طولانی‌ بیمار می‌شود.» باقری‌لنکرانی توضیح داد: «با وجود اینکه این داروی جدید در حال ثبت در اروپاست، برخی از کشورها خواستار استفاده از این دارو شده‌اند؛ چرا که این دارو می‌تواند به‌عنوان داروی همراه، در کنار داروهای ضد‌ ویروس ایدز، تحول مهمی ‌در درمان بیماری ایدز به‌ویژه در مرحله علامت‌دار شدن بیماری به‌وجود آورده و سال‌های عمر طولانی‌تر و با کیفیت بالاتری را برای بیماران در پی داشته باشد.» وزیر بهداشت دولت نهم بار دیگر در اواسط شهریور همان سال، در پنجاه‌وسومین اجلاس وزرای بهداشت کشورهای منطقه مدیترانه شرقی در اصفهان به کشف داروی ایرانی اشاره کرد: «این دارو برای کنترل ایدز موفقیت چشمگیری داشته و مصرف موقت آن آثار نسبتا طولانی برجای می‌گذارد و هیچ شباهتی برای آن وجود ندارد. این داروی جدیدی است که گرفتن مجوز آن در حال اقدام است و پیگیری ثبت جهانی نیز جزو اقدامات درحال پیگیری است.»

نقدی بر ادعای کشف

بازار تبلیغات در آن دوران پررونق بود و متاسفانه اشتباهات مسئول وقت روابط عمومی وزارت بهداشت (عباس زارع‌نژاد) که تصادفا این‌روزها هم مسئولیت روابط عمومی وزارت بهداشت را بر عهده دارد، در آن زمان که جشن ملی برگزار کردند و بارها و بارها به بهانه‌های مختلف دست به تبلیغ رسانه‌ای زدند واقعا رفتار مدیریتی مناسبی نبود اگرچه بعید است کامران باقری‌لنکرانی و دوستانش هنوز بر سر حرف 8 سال پیش خود باشند که گفته بودند: «آیمود، کشف بزرگ ایرانی، بیماری ایدز را درمان می‌کند.» آنها می‌گفتند داروی آیمود در سه مرحله آزمایشگاهی، حیوانی و انسانی در 5 سال مورد بررسی قرار گرفته است و کلیه ویروس‌های بیماری را از بین می‌برد. همان زمان، روزنامه شرق، در مقاله‌ای با عنوان «تاملی در ادعای کشف داروی ایدز» نوشته بود: «آیا تاکنون دارویی در دنیا کشف شده که مراحل آزمایشگاهی، حیوانی و انسانی یک ‌دوره 5 ساله را طی کرده باشد و بعد از 5 سال به نتیجه برسد، لیکن در هیچ منبع علمی و تحقیقاتی گزارش یا مقاله‌ای راجع به نتایج فعالیت‌ها به چاپ نرسانده باشند؟ برای کشف دارو، پس از طی مرحله آزمایشگاهی و اعلام نتایج علمی موفقیت‌آمیز، مرحله دوم که مرحله آزمایش برروی حیوانات است شروع شده و پس از کسب نتایج موفقیت‌آمیز روی حیوانی که باید به تایید منابع علمی و چاپ مقالات پژوهشی منجر شود فاز سوم یا مرحله انسانی شروع می‌شود که برای این فاز نیاز به تغییر دارو از نوع انسانی به نوع حیوانی است به‌خصوص در مورد بیماری ایدز که این ویروس فقط در بدن انسان تولید بیماری می‌کند. حال باید پرسید آیا پژوهش‌های مورد ادعای محققان این طرح در کدام آزمایشگاه انجام و در کدام محفل علمی ارائه و تایید شده است؟ از آن مهمتر تایید گزارش‌های ارائه شده توسط محققانی که خود در پروژه فعال نبوده و دارای رتبه علمی-‌پژوهشی در محافل ملی و بین‌المللی هستند باید به تایید برسد و پس از آن می‌توان در سطح اجتماع و رسانه ملی چنین کشفی را اعلام کرد. نکته دیگر، ادعای محققان این پروژه در ارتباط با عدم داشتن عوارض جانبی دارو در بیماران است. من در درمانگاهی که فعالیت می‌کنم تعداد کثیری از بیمارانی که در اثر مصرف این دارو عوارض دارویی داشته‌اند را معاینه کرده‌ لیکن سوال مهم‌تر آن است که زمان بروز عوارض دارو چه مدتی است؟...کدام آزمایشگاه در ایران هست که توان انجام این فعالیت را داشته باشد؟...» محمدرضا ستایش، مدیر دفتر مقابله و پیشگیری اچ‌آی‌وی سازمان ملل، هم 20 شهریور 1385 در مورد کشف داروی ایدز به روزنامه شرق گفت: «اطلاعات دقیقی درخصوص کشف داروی ایدز در ایران نداریم. امیدواریم اطلاعات درباره این دارو در اختیارمان قرار گیرد. اما بهتر است برای پیشرفت علمی، روال علمی و معمول طی و از شلوغ‌کاری پرهیز شود.»

بعد از 5 سال؛ سرنوشت آیمود

از وزارتخانه رفته بود؛ یا با قهر یا برای مصلحتی که او نیز چون تعدادی از اعضای حلقه احمدی‌نژاد می‌خواست خود را از حضور و نفوذ اسفندیار رحیم‌مشایی در دولت دهم دور کند. اما مهم‌ترین کشف دوره وزارتش هنوز تحت پوشش بیمه‌ای نبود و خبری از بررسی این دارو‌ها در شورایعالی بیمه هم به گوش نمی‌رسید یا دیگر وزارت بهداشت از این دارو حمایت نمی‌کرد. این را وزیر بهداشت بعدی، مرضیه وحید‌دستجردی در بهمن‌ماه سال 1389 گفت؛ یعنی حدود 5 سال بعد. وحیددستجردی با تاکید بر آنکه «372 قلم از 592 قلم داروهای گیاهی باید وارد بیمه‌های درمانی شوند»، گفت: «در راس این دارو‌ها، آنژی پارس (موثر در درمان زخم پای دیابتی) و آیمود (تقویت‌کننده سیستم ایمنی و ضدبیماری ایدز) قرار دارند که وارد سیستم بیمه‌ای نشده‌اند.» گرچه قرار بود این دارو به‌صورت رایگان در اختیار بیماران قرار گیرد و بیماران خارجی با آیمود ایرانی درمان شوند. دارویی که در تهیه آن از عصاره سه گیاه استفاده شده و به شکل تزریقی در بازار وجود دارد و قرار بود به شکل خوراکی هم تهیه شود؛ اما سرنوشتش تا مدت‌ها چون دیگر وعده‌ها درباره این دارو نامعلوم بود. می‌گفتند تنظیم‌کنندگی سیستم ایمنی بدن، خواص آنتی‌اکسیدان قوی، محرک ساخت اینترفرون گاما و محرک آزادسازی انرژی سلولی از خواص و اثرات شناخته شده آیمود است.

رسیدگی به ادعای کشف یک دارو وظیفه مجلس نیست!

اما موضع نمایندگان مجلس در برابر این ادعا جه بود؟ حسینعلی شهریاری، رئیس کمیسیون بهداشت دوره هشتم و نهم مجلس، دراین‌باره می‌گوید: «آیمود یک داروی معمولی است که برای تقویت سیستم ایمنی بدن از آن استفاده می‌شود نه کشف بزرگ درمانی؛ اگرچه در آن دوره بسیار درباره‌اش تبلیغ کردند، گفتند و نوشتند. البته وظیفه مجلس شورای اسلامی هم رسیدگی به ادعای کشف یا سرنوشت یک دارو نیست مگر اینکه قانون مصداق این ورود مجلس را مشخص کند.»

سریال IMOD

عباس صداقت، رئیس اداره ایدز وزارت بهداشت در دی‌ماه سال 1390 با عنوان این مطلب که داروی آیمود، در انتظار اخذ مصوبه «کمیته مراقبت و درمان» کشوری است تا بتواند به طور رسمی وارد دستورالعمل درمان HIV شود، گفته بود: «اصولا دارو‌ها برای اینکه بتوانند وارد فارماکوپه دارویی کشور شوند، ‌باید چند مرحله را پشت سر بگذارد که داروی آیمود تمامی این مراحل از جمله مرحله کارآزمایی بالینی را پشت سر گذاشته و در مرحله نهایی آزمایشات بالینی قرار دارد که نتایج بسیار موفقیت‌آمیزی داشته است. اما به طور دقیق نمی‌توان زمان آن را اعلام کرد ولی پیش‌بینی می‌کنیم در سال 1391 این موضوع تمام شده باشد.» هنوز تحقیقات درباره بیماری ایدز یا «نشانگان نقض اکتسابی ایمنی» که در اثر ویروسی به نام اچ‌آی‌وی یا «ویروس نقص ایمنی انسان» به‌وجود می‌آید، ادامه دارد و هنوز روی داروی گیاهی آیمود تحقیق و بررسی انجام می‌شود و تلاش برای پیداکردن راهی برای درمان بیماری اچ‌آی‌وی هم همین‌طور. خبرِ خوش کشف داروی ایدز، توجه جهانی را به خود جلب کرد؛ اگرچه بی‌ثمر بود یا کم‌اثر. کشفی که لنکرانی 5 سال بعد در موسم انتخابات ریاست‌جمهوری می‌خواست آن را جزو کارنامه افتخارات خود قرار دهد اما در نهایت، نه داوریی برای درمان ایدز کشف شد و نه وزیر بهداشت دولت نهم امکان حضور در انتخابات ریاست‌جمهوری را پیدا کرد تا این روزها وزیر پرمصاحبه و فعال احمدی‌نژاد در حاشیه و سکوت روزگار بگذراند. شاید آن سال‌ها، هیاهو برای هیچ بود پشت تریبون‌های داغ.

عباس صداقت/رئیس اداره کنترل ایدز وزارت بهداشت

تحقیق در مورد این دارو سخت است

گروهی از محققان کشور داروی آیمود را معرفی کردند که به عنوان تقویت‌کننده سیستم ایمنی در کنار داروهای ضدویروسی، برای درمان بیماران مورد استفاده قرار گیرد. البته نحوه استفاده از IMOD منوط به گزارش‌های مراحل کارآزمایی‌ها ست که پس از ارائه گزارش، کمیته کشوری مراقبت و درمان ایدز در خصوص نحوه تجویز این دارو و میزان دوز آن در پروتکل کشوری تصمیم‌گیری می‌کند. این دارو دو مرحله کارآزمایی و یک مرحله Post marketing را که در این مرحله آثار سوء دارو مورد مطالعه و بررسی قرار می‌گیرد گذرانده است. این دارو حدود 4-3 سال است که برروی بیماران مورد مطالعه قرار می‌گیرد و نتایج استفاده از دارو مثبت بوده که نتیجه این آزمایش‌ها به صورت مقاله در ژورنال‌های معتبر چاپ شده است. نتیجه این تحقیق‌ها نشان می‌دهد که سیستم ایمنی بیماران با استفاده از این دارو تقویت شده و در کنار این، انرژی ATP یا انرژی داخل سلولی آزاد شده باعث می‌شود که بیماران به نیرویی دست یابند که در کوتاه مدت برای بیماران رضایت‌بخش است. این دارو حدود سه ماه مورد استفاده قرار می‌گیرد و تاثیر یکساله در بدن دارد. البته باید توجه داشت که طبق دستورالعمل سازمان بهداشت جهانی داروی کنترل بیماری ایدز، داروهای ضدویروسی است. ولی آیمود به منظور تقویت سیستم ایمنی بدن مورد استفاده قرار می‌گیرد نه درمان، همچنین در کنار داروی ضدویروس و به عنوان مکمل مورد استفاده قرار می‌گیرد. البته طبق قانون برای اینکه دارویی وارد رژیم دارویی و سیستم درمانی بیمار بشود باید در کمیته ای متشکل از متخصصان و کارشناسان به نام کمیته علمی مراقبت و درمان مطرح شود و در این کمیته درباره دارو تصمیم‌گیری شود که هنوز درباره این دارو تصمیمی گرفته نشده است. بعد از اینکه همه این مراحل طی شد کمیته اخلاق اجازه می‌دهد که این دارو مورد استفاده قرار بگیرد. قبلا تلاش بر این بود که این دارو به نوع خوراکی، قطره، شربت یا ژله‌فرم و غیره تولید شود. زیرا بیمار ‌باید در یک دوره 2 ماهه هر روز یک ساعت از طریق سرم این دارو را دریافت کند که تا حدودی دشوار است و هنوز این اتفاق نیفتاده است. برای همین هنوز باید گفت که تحقیق و بررسی درباره دارو ادامه دارد اگر مشکل دیگرپیش نیامده باشد که این نکته را اعضای تیم تحقیق بهتر می‌توانند پاسخ دهند. البته گفته می‌شود دارو ثبت جهانی شده اما گفتن از پوشش بیمه‌ای دارو و توزیع آن بی‌ثمر است . اما در دوره‌ای به صورت کاملا تبلیغاتی درباره دارو صحبت شد.

مینو محرز/رییس مرکز تحقیقات ایدز

پروژه سال 85 تعطیل شد

آیمود(Immuno-Modulator Drug)، داروی تعدیل‌کننده سیستم ایمنی، دارویی گیاهی است در سال 1384 از سوی پژوهشگران کشور ساخته و در اسفند 1385 رونمایی شد و این دارو در آلمان و اتریش ثبت شده است. این دارو برای بیماران مبتلا به ایدز مصرف می‌شود و تا‌کنون از مطالعات بالینی این دارو نتایج مطلوبی به دست آمده است. بیماری HIV (ایدز) روی سیستم ایمنی تاثیر می‌گذارد به گونه‌ای که موجب فلج شدن سیستم ایمنی در بدن می‌شود. در نتیجه سیستم ایمنی بدن این بیماران در مواجهه با عفونت‌ها از کار می‌افتد و با ساده‌ترین عفونت‌ها و میکروب‌ها بیمار می‌شوند و در نهایت عمر خود را از دست می‌دهند. داروی آیمود در مراحل مطالعات بالینی موفق بود و بیماران مبتلا با دریافت این دارو احساس نشاط بیشتری داشتند ضمن آنکه سیستم ایمنی آنها نیز ارتقا می‌یافت. اما این دارو تاکنون وارد پروتکل‌های وزارت بهداشت نشده و هنوز به طور گسترده وارد بازار نشده است. نکته مهم‌تر درباره این دارو این است که از سال 1385 به این پروژه بودجه داده نشد و در دوره‌ای کل بودجه قطع می‌شود؛ برای همین این مطالعات ناقص ماند درحالی‌که قرار بود این دارو از سوی وزارت بهداشت به صورت رایگان در اختیار بیماران نیازمند بگیرد. اما وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، دارو را خریداری و حمایت نکرد و شرکت تولید کننده دارو هم تولید آیمود را از الویت خود خارج کرد. حتی با تغییر دوز دارو قرار بود در درمان بیماری‌های دیگر مثل رماتیسم هم استفاده شود که کل پروژه ناتمام ماند و کسی به سرنوشت پروژه اهمیت نداد. یعنی همان زمان که درباره دارو تبلیغ می‌شد، بودجه پروژه قطع شد. کارآزمایی‌های بالینی داروی آیمود به صورت خوراکی یکی از این پروژه‌ها بود. نوع خوراکی این دارو چند سالی است که تولید شده است و در حال حاضر روی بیماران به صورت آزمایشی استفاده می‌شود و در آینده می‌تواند جایگزین نوع تزریقی این دارو شود. این دارو روی سیستم حیاتی و ایمنی بدن بسیار موثر عمل کرده و بیمار را از مرحله خطرناک ایدز خارج می‌کند. دستیابی به این دارو بیش از 5 سال به طول انجامید. به گفته محققان، این دارو برای کنترل بیماری ایدز مصرف می‌شود نه درمان قطعی آن ولی برخلاف نتیجه خوب و موفقیت‌آمیز آن با تاسف پروژه نیمه تمام ماند و متوقف شد و هنوز در دولت یازدهم هم مشکلات بودجه‌ای به دلیل مشکلات مالی خود دولت برطرف نشده است.

تگ ها:
مطالب مرتبط
علایم وبا |  وبا چه نشانه هایی دارد | شرایط شکل گیری وبا در منطقه زلزله زده | چگونه به وبا مبتلا میشویم
علایم وبا | وبا چه نشانه هایی دارد | شرایط شکل گیری وبا در منطقه زلزله زده | چگونه به وبا مبتلا میشویم
خواص خوردن لبو در پاییز| لبو چه خاصتی در فصل سرد دارد | لبو برای درمان کدام بیماری مناسب است
خواص خوردن لبو در پاییز| لبو چه خاصتی در فصل سرد دارد | لبو برای درمان کدام بیماری مناسب است
علل ایجاد سنگ کلیه در زنان | چه عواملی باعث سنگ کلیه در زنان می شوند| رابطه شغل افراد با سنگ کلیه
علل ایجاد سنگ کلیه در زنان | چه عواملی باعث سنگ کلیه در زنان می شوند| رابطه شغل افراد با سنگ کلیه
نظرات
  • ساجدی :

    جفتک زنان در چمن زار سیاست زدگی ، به تعمیق بحث کاملا علمی داروی i mod پرداختید !!!
    ممنون !!!
    راستی خوب شد حضرات منتقد هم در تایید اثرات دارو فرمایشاتی دارن وگرنه که واویلا ...


    1394/10/15 11:24:43